Fred Kaps — artiestennaam van Abraham (Bram) Pieter Adrianus Bongers (Rotterdam, 8 juni 1926 – Utrecht, 23 juli 1980) — is misschien wel de meest gelauwerde goochelaar die Nederland ooit voortbracht. Hij is tot op de dag van vandaag de enige artiest ter wereld die de FISM Grand Prix, het officieuze wereldkampioenschap goochelen, maar liefst driemaal won.
Visuele referentie
Van kappersjongen tot artiest
Bongers verhuisde op zijn negende met zijn ouders en twee jongere broers naar Utrecht. Als schooljongen leerde hij zijn eerste goocheltrucs van zijn kapper — bij wie hij niet alleen voor de trucs kwam, maar ook voor diens dochter, zijn latere echtgenote.
Na de MULO wilde zijn vader dat hij reclametekenaar werd, maar Bongers maakte van zijn hobby zijn beroep. Onder de naam Valdini trad hij op bij bruiloften en partijen en als Mystica vermaakte hij militairen; tijdens zijn diensttijd trad hij op voor Nederlandse troepen in Indonesië, waar hij zijn vingervlugheid scherp hield.
Driemaal wereldkampioen
In 1950 won Kaps de Grand Prix voor goochelaars — het begin van een internationale carrière. Hij is de enige goochelaar ter wereld die de FISM Grand Prix driemaal won: in Barcelona (1950), Amsterdam (1955) en Luik (1961). Daarnaast werd hij tweemaal nationaal kampioen, in Arnhem (1950) en Enschede (1959).
Kaps blonk uit in zowel het grote werk op de bühne als in de micromagie. Hij was een meesterlijk manipulator en groot in de cartomagie, en ontwierp talloze originele effecten met stokken, kaarten, kaarsen, munten, zeepbellen en sjaaltjes. Zijn trucs waren snel en onnavolgbaar.
De Ed Sullivan Show en wereldfaam
Op 9 februari 1964 trad Kaps op in de Amerikaanse Ed Sullivan Show — toevallig dezelfde uitzending waarin The Beatles hun Amerikaanse televisiedebuut maakten. Kaps was direct na de popgroep geprogrammeerd, voor een publiek van ruim 73 miljoen kijkers, een van de best bekeken uitzendingen uit de Amerikaanse televisiegeschiedenis.
Hij trad op voor leden van het koninklijk huis in zowel het Verenigd Koninkrijk als Nederland, kreeg een contract bij Wim Kan en had in 1963 zelfs zijn eigen televisieprogramma, 'Fred's Kapsalon'.
Een blijvende nagedachtenis
Zijn laatste optreden gaf Kaps in 1980 in de nachtclub Folies Russes in Monte Carlo. Datzelfde jaar werd hij onderscheiden door de Academy of Magical Arts in Hollywood en werd bij hem kanker vastgesteld. Hij overleed op 54-jarige leeftijd.
Zijn naam leeft voort in de Fred Kaps Ring, de enige Nederlandse afdeling van de International Brotherhood of Magicians, en in de Fred Kaps Award. In Utrecht herinnert een plaquette bij zijn woonhuis aan zijn levenswerk, met de treffende tekst: 'Verhief goochelen tot KUNST.'
Fred Kaps verhief het goochelen letterlijk tot kunst en zette Nederland voorgoed op de wereldkaart van de magie. Diezelfde toewijding aan techniek, elegantie en perfectie vormt de maatstaf waarnaar Sudesh Roman streeft op elk podium.